|
Gedachten over het huwelijk Lezing
en gespreksvragen voor de bezinningsdag over het huwelijk in 2004 |
|
|
|
Ik wil met jullie enkele
lijnen trekken vanuit bovengenoemde passages m.b.t. man en vrouw. Afbakening: Een stukje
studie ter verrijking van de gesprekken. Het doen van een handreiking voor in
de praktijk laat ik graag over aan elkaar als we in de groepen uiteen gaan. > Lezen
Efeze 5:22-33 Het thema wat vandaag op
tafel komt is vaak een ondergeschoven onderwerp. Als je het ter sprake brengt
kan dat soms heftige reacties geven. Wat hier staat gaat tegen je vlees in. Misschien herkennen we ook
bij onszelf de neiging om ergens bij deze teksten ‘…ja maar…’ te zeggen.
Bepaalde opdrachten zijn (soms) niet zo makkelijk te
volbrengen. Het nadenken over deze dingen kan soms ook pijn
doen…herinneringen oproepen. Dwingende kaders passen
niet meer bij onze maatschappij, waarin gezag en autoriteit niet meer
vanzelfsprekend zijn. En wat moeten we dan met zo’n
hoofdstuk… Het is van groot belang dat
we ons terdege realiseren dat de adviezen die Paulus
aanreikt niet in de eerste plaats cultureel bepaald zijn, maar hun wortels
hebben in de ordening die God zelf aangebracht heeft. We kunnen niet op grond
van sociologisch bepaalde normen de bijbel interpreteren, maar slechts vanuit
het diepe besef dat God zelf hierin de grondslagen geeft voor het menselijk leven. Laten we elkaar vandaag
‘bij de les’ houden van het God en Zijn woorden. Laten we vallen voor dat wat
God ons vandaag wil leren. Efeze 5:22-33 Ik wil een aantal facetten
uit deze passage belichten:
1. De reden waarom Paulus
dit schrijft A. Het hoofdstuk als
context In vers 21 staat: ‘Wees elkaar onderdanig in de vrees van Christus.’ Deze opdracht vloeit voort
uit vers 1-2: ‘Wandel in de liefde zoals ook Christus ons heeft liefgehad…’ Efeze 5 leert ons hoe we mogen en kunnen wandelen zoals
Christus dat deed. 1.
de wandel in de liefde (5:2) De agapé-liefde,
opofferende, belangeloze liefde Deze facetten vormen de
basis voor een steeds meer volwassen wordende christen. Worden als
Christus. Hij diende ons en wij worden geroepen om elkaar te dienen. Ook in
het huwelijk dus… B. De tijd van toen als
context De boodschap van vers 21
was in de eerste christengemeente revolutionair. De nieuwe veranderde omgang
tussen man en vrouw in het huwelijk was al een getuigenis van het christen zijn. Mannen en vrouwen in Efeze en omstreken waren tot voor kort
heidenen. De status van een vrouw was daar te vergelijken met die van een
slaaf. De vrouw had niets te zeggen en was vele malen minder belangrijk dan
de man. De rol die veel vrouwen in Efeze innamen ten
opzichte van de scheepslui en handelaars op doorreis (prostitutie), maakt dit
nog eens extra duidelijk. Was Paulus
een vrouwenhater? Juist niet! Zijn boodschap geeft vrouwen en ook mannen de
plaats waarin beiden tot hun recht komen. God heeft immers het beste met ons
voor! Wie verlost is door
Christus, is bevrijd van de heerschappij van de zonde en de patronen die daar
bij horen. In het Koninkrijk van Christus gelden heel andere regels. In
Christus is noch man noch vrouw, maar een nieuw schepsel (2Kor.5:17). Een
christen is vrij. En dus ook de vrouw. Het begrip ‘vrijheid’ vroeg
wel om een omschrijving, een afbakening. Het ene uiterste van de onvrijheid
moest niet doorslaan naar het andere uiterste van de vrijheid: Ik bepaal
voortaan wat ik zelf wil, want ik ben vrij. 2. Geen advies, maar een norm! In deze passage wordt
steeds een vergelijking gemaakt tussen het huwelijk (relatie man-vrouw) en de relatie tussen Christus en de gemeente. Het vergelijk wordt niet
gebruikt in de zin dat de omgang tussen Christus en de gemeente ons moet
inspireren tot een goede omgang met elkaar, maar veel dwingender. De relatie
tussen Christus en de gemeente is norm. Vers
23: de man is het hoofd van de
vrouw zoals Christus het Hoofd is
van de gemeente. Vers
24: zoals de gemeente aan Christus
onderdanig is, zo moet ook de vrouw aan haar man
onderdanig zijn in alles. Vers
28. Alzo
(zoals Christus) hoort de man zijn vrouw lief te hebben als zijn eigen
lichaam. De vrouw Als je kijkt naar dat wat
er van een vrouw gevraagd wordt ten opzichte van haar man, valt het volgende
op: Vers
22: Een persoonlijke relatie met de Heere wordt bij
de vrouw verondersteld en die relatie moet haar referentiekader zijn. Vers
24: de gemeente is onderdanig aan Christus, en daarom ook de vrouw aan de
man. En dan de man… Na het bestuderen van dit
stukje kunnen we nooit meer zeggen dat het alleen voor een vrouw moeilijk is
wat hier staat! Twee-derde van deze passage is
gevuld met aanwijzingen voor de man… Dat is veelzeggend, denk
ik…enkele regels voor de vrouw en veel meer voor de man… Ook een man kan zich in
zijn rol als echtgenoot niet zomaar laten leiden door wat hij zelf wil of wat
gangbaar is in de cultuur waarin hij leeft. De wijze waarop hij zijn
vrouw lief moet hebben, kan hij [alleen] leren door te kijken naar Christus.
Niet kijken naar ‘de ideale man’, maar naar DE Man. En dat is nogal wat! De liefde van Christus voor
de gemeente (vers 25-27) wordt gekenmerkt door:
Christus houdt de gemeente
in stand (vers 23). Zonder hem zou de gemeente niet kunnen functioneren. Zo
is het ook bij man en vrouw: de vrouw kan niet zonder een man die zo voor
haar wil zorgen. Vers 28-29 Christus was in alles op de
gemeente gericht. Dat kan ook niet anders als we in vers 30 lezen dat we
leden zijn van Zijn lichaam. Christus is het Hoofd (5:23; Kol.1:18, 2:10) en
de gemeente is Zijn lichaam. Een Hoofd zonder lichaam is niets. Het zou
volstrekt ondenkbaar zijn als het Hoofd het lichaam niet lief zou hebben; het
lichaam is immers een stuk van Hemzelf.
Christus’liefde voor de gemeente, het lichaam, betekent dus dat Hij ons
onmisbaar lief heeft. Hij kan ons niet meer missen en zal ook altijd van ons
blijven houden. Zijn dood was onze dood en Zijn leven is ons leven (Rom.6). Als deze verbintenis tussen
Christus en de gemeente het voorbeeld is voor de man hoe hij zijn vrouw moet
liefhebben, dan begrijpen we ook vers 28-29, waar staat dat de man zijn vrouw
lief moet hebben als zijn eigen lichaam. Als een man niet in alles op het
belang van zijn vrouw gericht is, is dat vergelijkbaar met het haten van je
eigen vlees, met het haten van jezelf. Je haat jezelf niet, maar zoekt
(normaliter) juist het beste voor jezelf. Laat het belang van jezelf het
belang van je vrouw zijn. Het aantasten van de
verhouding tussen man en vrouw zoals die hier beschreven wordt, is niet
alleen een aanval op het gezin, maar richt zich op de verhouding tussen
Christus en Zijn gemeente. 3. Link naar Genesis In vers 31 grijpt Paulus terug op Genesis 2:24, de verhouding tussen man en
vrouw voor de zondeval. De eenheid tussen Christus
en de gemeente is een geheimenis, een mysterie, maar wel een geopenbaard
mysterie: Ef.3:8 e.v. Dat leg je niet zomaar even
uit in een paar regels. Het is een bijbelstudie op zich waard. Ef.1:3 e.v. In-Hem…, volledige
deling met…., zoals de hersenen in het hoofd, die
het lichaam aansturen. Het hele lichaam leeft van het zelfde bloed. Doorgaande
Godsopenbaring: Eerst God met ons; later God in Ons (de Heilige Geest); nu
wij in-Christus. ‘Daarom zal een man zijn
vader en moeder verlaten, zijn vrouw aanhangen en die twee zullen tot één
vlees zijn’… Christus, De Man, verliet
Zijn Vader om één te worden met de gemeente. Samen groeien ze op tot
volmaaktheid (Ef.4:13). Het ‘tot één vlees zijn’,
wat afkomstig is uit Gen.2:21-25, betekent dan ook niet allereerst de geslachtsgemeenschap,
maar de compleetheid van man en vrouw samen. Dat zie je in Gen.2 ook als je
let op het woordje ‘daarom’ (vers 24). Vers 24 vloeit voort uit vers 23. Geslachtsgemeenschap is een
uiting waarbij deze eenheid zichtbaar wordt (vgl.1Kor.6:16).
Anderzijds kan er op dit terrein, ook binnen het huwelijk, ook veel
plaatsvinden wat juist het tegendeel onderstreept. Wij mensen mogen en kunnen
binnen het huwelijk die eenheid onderstrepen, maar de eenheid tussen man en
vrouw heeft diepere wortels. Hopelijk voeg ik nu geen geheimtaal aan een
geheimenis toe…? In Gen.4:1, ná de zondeval, staat dat Adam zijn
vrouw ‘bekende’. Sommigen leiden daaruit af dat in Gen.2:24 wel [met name] de geslachtsgemeenschap bedoeld wordt. Hadden
Adam en Eva voor de zondeval geen geslachtsgemeenschap? Vast staat dat de
opdracht tot vruchtbaarheid al gegeven was in Gen.1:28. De uitspraak van Adam
in Gen.2:24 toont aan dat hij al bekend was met het feit dat er kinderen en
ouders zouden zijn. Ik neem aan dat hij ook voor de zondeval al wist hoe
voortplanting en geslachtsgemeenschap met elkaar verbonden waren. 4.a. Van de schepping tot de zondeval Vanuit de periode rondom
schepping en zondeval kunnen we een aantal belangrijke dingen leren: Adam Gen.1:26-27 God schiep de
mens, de ‘adam’. De hoofdbetekenis van het
woord ‘Adam’ is ‘mens’. ‘Adam’ is gelinkt met ‘adamah’ (aarde). Vingerwijzing naar zijn afkomst en (na
de zondeval) bestemming. Het hebreeuwse
woord voor man is ‘ish’ en voor de vrouw ‘isha’. Adam is ook de eigennaam
van de eerste mens (2:19). Er bestaan verschillende vertaalkeuzes wat betreft
het gebruiken van ‘Adam’ als eigennaam binnen het boek Genesis. De ene
vertaling begint er eerder mee dan een andere. Gelijkwaardigheid voor
God Gen.1:27 Man en vrouw zijn
beiden geschapen naar Gods beeld. Tellen dus ook allebei mee. Het eerste
gegeven over man en vrouw betreft dus hun gelijkwaardigheid voor God. Gen.1:28 / 1Tim.2:13; tegelijk geschapen of na
elkaar? Tussen het scheppen van de Adam en de formering van
Eva zit tenminste de naamgeving van de dieren
(2:19-20). Samen compleet – niet
hetzelfde De man is geschapen uit de
aarde. De vrouw is geschapen uit de man (rib). Gen.2:18, 20 De man zonder
vrouw is niet compleet. De mens miste een hulp tegenover zich. Hulp = keneghdo
= een waardige tegenpool. Eva completeerde de man. Man en vrouw zijn een
eenheid. Ze zijn daarmee niet automatisch gelijk. De delen die samen 1 zijn,
zijn niet verwisselbaar. Geen scheiding, maar wel onderscheid. Zowel de gelijkwaardigheid
als de ongelijkheid van man en vrouw (1Tim.2:13, 1Kor.11:8-9) liggen dus in
de schepping besloten. Volkomen beeld van God Adam en Eva waren samen een
volkomen mens. Ze waren een volkomen beeld van het wezen en de eenheid van
God. Gen.1:17. God = éen
(unus). Deut.6:4 / Mt.12:30-31… het grote gebod: ons liefhebben van God
berust op Zijn eenheid. Gods eenheid concreet: God
= eenduidig. Zijn Wezen is in overeenstemming met Zijn werk. God is integer:
onbreekbaar, en niet different (innerlijk verdeeld).
Daar doet Zijn drie-eenheid niets vanaf. 2Tim.2:13. 1Kor.1:13 Christus /
Joh.10:35 Schrift. De mens voor de val is ook unus. De mens kreeg o.a. het stempel zeer goed
(Gen.1:31). Het is daarom niet alleen
fijn voor ons mensen om een goed huwelijk te hebben, maar het huwelijk heeft
ook veel waarde voor God; het moet bewaard worden als een afbeelding van de
integriteit en de trouw van God. 4.b. Vanaf de zondeval De betekenis van ‘zonde’ is
‘doel missen’. Na de zondeval missen wij ons doel. We kunnen niet meer
volmaakt doen wat we moesten doen: cultuurmandaat (heersen over de schepping)
en gezinsmandaat (vruchtbaar zijn) Gen.1:28. Eerst de vrouw, dan de
man In de schepping was eerst
de man en daarna de vrouw (1Tim.2:13) Zondeval: eerst de vrouw en
dan de man Man en vrouw hebben in de
zondeval allebei een eigen aandeel. Allebei zijn ze schuldig. Verleiding en
overtreding De slang kwam eerst tot Eva
en verleidde haar. (1Tim.2:14) Eva wordt de verleiding toegerekend. Adam volgde Eva (bewust!)
in de zonde. (Rom.5:12-21) Adam wordt de
overtreding toegerekend. De straf voor de man De straf van de man is in relatie tot de aarde. Hij
is ‘er naast komen te staan’ (parabasis), afgestapt van de plek die God hem gegeven
had. Ten opzichte van de aarde is de man de heerschappij kwijt; de aarde is
weerbarstig geworden (Rom.8:20). De aarde is
vanwege de man vervloekt. De dood is ingetreden: de mens keert weer tot stof
(aarde). De straf voor de vrouw De straf van de vrouw is in relatie tot haar man
(Gen.3:16-18). Vruchtbaarheid blijft gelden, maar zal wel gepaard gaan met
moeite en pijn. Door de begeerte tot de man zal deze pijn niet te ontlopen
zijn. De man zal over de vrouw ‘heersen’ (Gen.3:16!). Je zou dit laatste een
vermomde zegen kunnen noemen: het is deels een straf, maar ook een
bescherming voor de vrouw, die kwetsbaar is geworden. In een christelijk huwelijk wordt het ‘heersen’
verzacht door het liefdegebod (Ef.5:28-29).
De straf komt zo niet buiten haar proporties. De positie van de vrouw na de
zondeval is misschien wel moeilijk, maar niet onhoudbaar. De man als beschermer van de vrouw Vrouwen die zich niet onder hun man opstellen, zoals
in Efeze 5 beschreven wordt, staan in een kwetsbare
positie. (Wordt dat bedoeld met ‘geen macht op het hoofd verdragen’?
1Kor.11:10) Emancipatie is niet alleen een terechte bevrijding
uit allerlei misstanden, maar ook een bedreiging. Door de zondeval werd de vrouw kwetsbaar. Ze legde
verbinding met de boze geestelijke wereld. De satan ontdekte die zwakke plek
en zet nog steeds daar de aanval in. Gen.3:15. Door alle eeuwen heen is er de
strijd tussen het zaad van de vrouw en het zaad van de slang geweest en die
strijd zal tot op het einde voortduren. In het huwelijk neemt de man door het innemen van
zijn positie de verantwoordelijkheid om de satan en andere boze invloeden de
pas af te snijden. Het doel van satan is verleiden tot afval van God. Satan
wil de vrouw verleiden tot onafhankelijk handelen. In termen van bescherming gesproken: De zonde van de man wordt bedekt doordat hij
Christus als zijn schuilplaats aanvaardt. De rots Petra wordt zijn
schuilplaats. Van ‘parabasis’ - ernaast komen te staan - naar Petra. 1Kor.11:7-10. Een vrouw moet een ‘exousia’ op het hoofd hebben, een volmacht. Tegenover de
zonde van de vrouw (‘apaté’, verleiding) staat de ‘exousia’. Als de satan bij de man komt, stuit hij op de
Rots; als hij bij de vrouw komt, stuit hij op de man, die staat in de
volmacht van de Rots. Ongehuwde
vrouwen: 1Kor.7:36, Num.30. Weduwen -69 jaar:
1Tim.5:3-16. Oude weduwen: 1Tim.4:5-6. 5. Appél Voor de zondeval waren man + vrouw integer, een
volmaakt beeld van God. Na de zondeval werden man + vrouw different,
innerlijk verdeeld. Als man en vrouw beiden hun plaats innemen, blijft
de herinnering aan Gods beeld bestaan. Het uit elkaar vallen van
het gezin, wat we in deze tijd goed kunnen zien, heeft alles te maken met het
niet aanvaarden / innemen van de plaats in het gezin, zowel bij de man als
bij de vrouw. Daarmee wordt het gezag van God ondergraven. Het verzet van de vrouw is begrijpelijk gezien de
geschiedenis. De reactie van de man om de vrouw nu maar te laten
begaan en te laten inhalen wat ze altijd gemist heeft is misschien begrijpelijk,
maar niet goed te keuren. Zowel de onderdrukking als het schuldbewust een
stap terug doen is koren op de molen van satan. (Nabal 1Sam.25 / Jes.3:12). Gods inzettingen zijn niet fout, maar gegeven ‘opdat
het ons wel ga’. Waar zijn de echte vrouwen? Waar zijn de echte
mannen en vaders? Jak.2:19 ‘God is één en de duivelen sidderen’. Voor
ons huwelijk ook? Algemene vragen Efeze 5 Vergelijk je relatie met
dat wat er in Efeze 5:22-33 over geschreven wordt. Wat herken je? Wat spreekt
je aan? Wat roept vragen bij je op? Het mooie beeld moet kapot Het aantasten van de
bijbelse verhouding tussen man en vrouw is niet alleen een aanval op het
gezin, maar eigenlijk op Christus en de gemeente. Vragen voor de man 1. De man als beeld van Christus Ik word opgeroepen om bezig
te zijn met mijn eigen opdracht.
2. Geschapen naar Gods beeld… De Heere
bezit al de goede eigenschappen die zichtbaar zijn geworden in een man en
vrouw in hun oorsprong: verstand, kracht, wijsheid, bescherming,
gevoeligheid.
God geeft jullie gaven om
elkaar daarmee te dienen. Samen
vorm je een geheel.
3. Een gelukkig huwelijk Om een eenheid te vormen en
elkaar te dienen in liefde is het belangrijk om samen de goede prioriteiten
te stellen.
Vragen voor de vrouw 1. De opdracht voor de vrouw Ik word opgeroepen om bezig
te zijn met mijn eigen opdracht.
Christus stelde Zichzelf
onderdanig op naar Zijn Vader toe. Hij koos daarvoor en werd daardoor niet minder.
2. Geschapen naar Gods beeld… De Heere
bezit al de goede eigenschappen die zichtbaar zijn geworden in een man en
vrouw in hun oorsprong: verstand, kracht, wijsheid, bescherming,
gevoeligheid.
God geeft jullie gaven om
elkaar daarmee te dienen. Samen
vorm je een geheel.
3. Een gelukkig huwelijk Om een eenheid te vormen en
elkaar te dienen in liefde is het belangrijk om samen de goede prioriteiten
te stellen.
|
